در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اطاق فکر دیپلماسی علمی و مرجعیت علمی تشکیل شده است. مفهوم دیپلماسی روابط دوستانه بین کشورها است...

علم در طول تاریخ با بشر همراه بوده و درعصرحاضر بر سرعت رشد آن افزوده شده است. یکی از نمودهای علم نوین افزایش امید به زندگی انسان است. . .

مرجعیت علمی بدون شک از ابعاد شاخص تمسک علمی و عملی به قرآن کریم است و قرآن پژوهان با رویکردهای گوناگون بدان پرداخته اند. باید دید این مرجعیت، چه پیش ساخت ها و مبانی ویژه ای را در بر می گیرد و چه اثری در بحث مرجعیت علمی قرآن دارد. جامعیت قرآن کریم، جاودانگی قرآن، پاسخ گو بودن به نیازهای کلیدی انسان و جامعه معاصر، عدم تفکیک قرآن کریم و اهل بیت (ع)، مفسّران حقیقی از کتاب الهی، برخی مبانی مهم مرجعیت علمی قرآن است. پژوهش پیش رو بر آن است تا با روش توصیفی-تحلیلی و با مطالعه کتابخانه ای به بررسی و تحلیل مبانی مذکور بپردازد. از اهداف این پژوهش می توان به فراهم کردن زیرساخت های علمی برای تحقق مرجعیت علمی قرآن، نهادینه سازی مرجعیت قرآن در فرآیند تولید علم و محتوای علوم و ابتنای نظام های خرد و کلان اجتماعی و معرفتی بر معارف قرآن اشاره کرد. فرهنگ سازی و زمینه سازی برای اتکای عالمانه کنش گران اجتماعی- فرهنگی به قرآن و دسترسی سازمان یافته جهت بهره مندی از کتاب الهی در علوم، از اهم دستاوردهای این پژوهش است.

زمینه و هدف: اصطلاح «مرجعیت علمی» اولین بار توسط مقام معظم رهبری (دام ظله) مطرح شد و پس از آن بارها در دیدار با دانشگاهیان مورد تبیین قرار گرفت. پس از آن دستیابی به این هدف بزرگ در سند چشم انداز جمهوری اسلامی ایران و سند نقشه جامع علمی کشور قرار گرفت و پژوهشگران مختلف پیرامون مفهوم مرجعیت علمی به تعریف، تفسیر و تبیین این مفهوم پرداختند؛ به طوریکه تعریف و مصادیق این مفهوم در طول زمان توسعه پیدا کرد و علاوه بر معنای مستقیم مفاهیم موازی با آن شکل گرفت و توسعه یافت از این رو به دلیل نیازی که به تبیین ریشه های این مفهوم در طول زمان وجود داشت این مطالعه با هدف تحلیل گفتمان مرجعیت علمی در ایران انجام شد. روش بررسی: این مطالعه به صورت کیفی و به روش تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف با تمرکز بر سه مقوله متن، کنش گفتمانی و کنش اجتماعی انجام شده است. بدین منظور، گفتمان معاصر کشور ایران در زمینه مرجعیت علمی طبق مراحل روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: یافته های این مطالعه مشتمل بر 1232 کد (ساده و مرکب) بود که منجر به انتزاع 40 تم گفتمانی و پیکره بندی گفتمانی شد. نتیجه گیری: شناسایی بستر گفتمانی مرجعیت علمی در کشور در این مطالعه به تعریف دقیق تر، اندازه گیری علمی و برنامه ریزی مناسب تر برای نیل به مرجعیت کمک خواهد کرد.

از ارکان اساسی و حیاتی زندگی بشر سبک و چگونگی زیستن است که ابعاد گوناگون زندگی انسانها را پوشش می دهد از سویی نیز سامان دهی و اصلاح این بخش از زندگی براساس آموزه های وحیانی از اهداف مهم رسالت پیامبران الهی می باشد. بر همین اساس جهان شمولی و جاودانگی قرآن کریم اقتضا می کند که نیازهای این بعد از زندگی را بیان نماید و آنچه را که سبب تکامل و سعادت بشر می شود در اختیار انسان قرار دهد و مرجعی باشد در ارائه سبک زندگی، از همین رو در پژوهش حاضر تلاش خواهد شد تا به این پرسش پاسخ داده شود آیا قرآن کریم می تواند مرجع علمی برای سبک زندگی باشد ؟روش تحقیق: این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است و گردآوری داده ها بر اساس روش کتابخانه ای می باشد که به تحلیل محتوا می پردازد.یافته های پژوهش:قرآن تنها کتاب آسمانی است که سبک زندگی و شیوه صحیح چگونه زیستن را به بشر ارزانی نموده است. نتیجه گیری: بررسی آیات قرآن کریم همچون، آیات دال بر مرجع قرار دادن وحی،آیات مشتمل بر واژگان دال بر سبک زندگی،آیات دال کننده بر جامعیت قرآن و چگونه زیستن، آیات دال بر پیروی از سبک زندگی پیامبران،آیات دال بر ضرورت مراجعه به وحی، آیات مربوط به سبک زندگی، آیات دال بر توصیف سبک زندگی مومنان و آیات دال بر گزارش سبک زندگی مجرمان ، نشاننگرآن است که سبک زندگی را می توان از قرآن استنباط نمود و قرآن این ظرفیت را دارد تا به عنوان مرجع علمی سبک زندگی قرار گیرد.

مرجعیت علمی قرآن به معنای جهت دهی و راهبری علوم ساخت یافته بشری توسط قرآن، می تواند تحول عظیمی را در راستای تولید علم ایفا نماید که نتیجه آن تولید علمِ مفید بدون آسیب های جانبی در راستای برپا کردن تمدن اصیل اسلامی است. اما این پرسش وجود دارد که آیا روایات مؤید نظریه مرجعیت علمی قرآن هستند و آیا نگاه معصومین(ع) به آن مثبت است؟ نوشتار پیش رو با هدف بررسی ادله روایی مرجعیت علمی قرآن با روش توصیفی - تحلیلی سامان یافته است. در این نوشتار از راه شش دسته روایات (روایات جامعیت قرآن، روایات عرضه، روایات معیت قرآن با معصومین(ع)، روایات دال بر نور و هدایت بودن قرآن، روایات بیانگر تازگی قرآن در تمام زمان ها و روایات بیانگر نمونه های عینی از مرجعیت قرآن در کلام اهل بیت(ع)، مرجعیت علمی قرآن را اثبات کردیم

زمینه و هدف در این مقاله ضمن مرور موانع رشد پایدار علوم پزشکی کشور به تحلیل برخی از عوامل بازدارنده رشد و توسعه علم پزشکی و نرسیدن کشور به جایگاهی که در دوران باستان در جهان داشته، پرداخته شده است. روش از روش بحث و مذاکره جمعی از صاحبنظران با تخصص در زمینه های مختلف و استفاده از جمع بندی و خلاصه نتایج حاصل و همچنین مطالعه برخی از مقالات منتشر شده، در تهیه این مقاله استفاده شده است. یافته ها به 18 مورد از عواملی که بر جلوگیری از رشد و توسعه و ارتقای علم پزشکی اثر منفی دارند اشاره شده است که به طور خلاصه عبارتند از: بی توجهی به معیارهای ارزشی اسلامی ایرانی در آموزش و پژوهش و فرهنگسازی، توجه به آمار کمی به جای اهمیت دادن به کیفیت، بهای کافی ندادن به فرهیختگان و نخبگان حوزه بهداشت و سلامت، ضعف برنامه ریزی در ایجاد رشته های مشترک بخش سلامت، کم توجهی به تامین عوامل حفظ سلامت و پیشگیری های لازم برای بیمار نشدن، نداشتن ارتباط و همکاری کافی با مراکز آموزش و تحقیق و درمان کشورهای پیشرفته، فراهم نکردن زیر ساخت ها و شرایط لازم برای جذب دانشجویان پزشکی از کشورهای منطقه، استفاده نکردن از متخصصان ایرانی مقیم کشورهای دیگر، توجه کافی نداشتن به زیرساخت های لازم برای داشتن یک الگوی جامعه سلامت محور و سلامت عدالت محور، وجود ضعف در سیستم تولید، توزیع، قیمت گذاری و مصرف و استفاده از طرح ژنریک دارو، نداشتن زیرساخت های استفاده بهتراز توانایی سیستم سلامت برای مردم کشورهای منطقه، وجود ضعف هایی در مدیریت سیستم بهداشت کشور و یکپارچه سازی مراجع تصمیم گیری به ویژه در دوران هایی مشابه همه گیری کووید 19، نیاز به کانال های آموزشی و اطلاع رسانی مورد اعتماد مردم برای بهداشت، درمان و مراقبت های لازم در دوره های خاص، ضرورت سیاست گذاری و قانون گذاری بهتر نسبت به امور مربوط به بهداشت، درمان و تامین سیستم آموزشی اجرایی مطمین، کم بها دادن به ابعاد سلامت روانی و سلامت اجتماعی معنوی، ضرورت موضع گیری در ارتباط با ترویج خرافات و نظرات غیرعلمی، ضعف بینش آینده نگری در امور آموزش، پژوهش و پیشگیری و درمان نتیجه گیری برای مرجع شدن علم پزشکی در منطقه و جهان و استفاده بهینه از بودجه و امکانات برای رشد سریعتر جامعه علمی پزشکی و رسیدن به جایگاه تاریخی خود در جهان، توجه به موارد یاد شده فوق ضروری است.

«مرجعیت علمی قرآن کریم» و به نوعی اثرگذاری قرآن بر علوم و دانش های ساخت یافته بشر، از مباحث مهم فضای علمی در راستای اسلامی سازی علوم به شمار می رود. پژوهشگران بسیاری در خصوص این موضوع، به اظهار نظر پرداخته اند که دکتر مهدی گلشنی با طرح نظریه علم دینی خود، یکی از این پژوهشگران است. این پژوهش در تلاش است با توجه به نظریه علم دینی دکتر گلشنی، به دیدگاه ایشان در خصوص «مرجعیت علمی قرآن» بپردازد. از دیدگاه وی، ارتباط تنگاتنگی بین علم و دین وجود دارد و «علم دینی» آن علمی است که در مقام نظری، مبتنی بر تجربه و نظریه پردازی است؛ اما در جمع بندی، اصول جهان بینی اسلامی بر آن حاکم است. همچنین قرآن به عنوان متن دینی، از اثرگذاری معناداری بر علوم برخوردار است که به گونه های مختلفی مانند استنباطی، استکمالی، استلهامی، حکمیتی و بینشی قابل تبیین است. روش جمع آوری اطلاعات در این پژوهش، کتابخانه ای و مراجعه به سایت ها و منابع و آثار دکتر گلشنی و روش بررسی داده ها، توصیفی-تحلیلی است.